به گزارش خبرنگار خبرگزاری حوزه از مشهد، محسن جوادی، معاون فرهنگی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، امروز پنجشنبه پنجم شهریورماه، در آیین رونمایی از کتاب سیمرغ کوه قاف و افتتاح پردیس کتاب امامت، با تبریک میلاد پیامبر اکرم(ص) و حضور در شهر مقدس مشهد، اظهار داشت: با تولیت آستان قدس رضوی در ارتباط بودهام و نگاه فرهنگی ایشان را میشناسم؛اهتمام ایشان به حوزه فرهنگ و حمایتهایی که از فعالیتهای فرهنگی و مجموعههای مرتبط با حوزه و فرهنگ دینی دارند، قابل توجه است.
جوادی تأکید کرد: شهر مشهد باید جایگاه اصیل و اصلی خود را در عرصه فرهنگ و دانش پیدا کند. ما امام رضا(ع) را از وجوه مختلف میشناسیم؛ از فعالیتهای اجتماعی و خیریه گرفته تا ارتباطات انسانی، مهربانی و خدمت به مردم، اما شاید یکی از برجستهترین نمادهای آن حضرت، دانش، علم و فرهیختگی باشد.
وی افزود: مراکز علمی، فرهنگی و نشر باید این وجه از شخصیت امام رضا(ع) را دنبال و تقویت کنند و امیدوارم فعالیتهای فرهنگی آستان قدس رضوی نیز در همین مسیر با قوت ادامه پیدا کند.
۱۵۰۰ سالگی میلاد پیامبر اکرم(ص) فرصتی برای بازخوانی فرهنگ نبوی است
معاون فرهنگی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی با اشاره به فرارسیدن میلاد پیامبر اکرم(ص) و همزمانی آن با هزار و پانصدمین سال میلاد آن حضرت، اظهار داشت: امسال علاوه بر اینکه در آستانه میلاد پیامبر مهر و رحمت قرار داریم، موضوع هزار و پانصدمین سال میلاد ایشان نیز مطرح است و این همزمانی، اتفاقی کمنظیر و فرصتی برای توجه بیشتر به فرهنگ نبوی است.
جوادی با اشاره به توصیف پیامبر اکرم(ص) در قرآن کریم، گفت: در قرآن کریم توصیفات فراوانی درباره پیامبر اکرم(ص) وجود دارد و یکی از مهمترین آنها در آغاز سوره قلم آمده است؛ جایی که خداوند پس از سوگند به قلم و آنچه مینویسد، پیامبر(ص) را از اتهام جنون مبرا میکند و سپس میفرماید که ایشان از خلق عظیمی برخوردار است.
وی ادامه داد: در فضای فرهنگی آن زمان، مخالفان پیامبر(ص) به دلیل فاصله گرفتن اندیشه و رفتار ایشان از چارچوبهای فکری رایج، آن حضرت را مجنون میخواندند، در حالی که قرآن کریم این اتهام را رد میکند و بر مقام و شخصیت پیامبر(ص) تأکید دارد.
معاون فرهنگی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی با اشاره به آیه «وَإِنَّکَ لَعَلَیٰ خُلُقٍ عَظِیمٍ» اظهار داشت: درباره مفهوم خلق عظیم، دیدگاههای مختلفی مطرح شده است، اما یکی از نکات مهم این است که اخلاق، یک امر یکشبه و ناگهانی نیست؛ بلکه نتیجه سالها تلاش، امانتداری، صداقت، صبر، بردباری و تربیت انسان است.
جوادی افزود: بر اساس این نگاه، پیامبر اکرم(ص) پیش از بعثت نیز در مسیر شکلگیری این اخلاق عظیم قرار داشت و ویژگیهایی مانند امانتداری و صداقت در شخصیت ایشان وجود داشت.
اخلاق و خردورزی، زمینه پذیرش صحیح دین است
وی با اشاره به دیدگاه علامه طباطبایی در تفسیر المیزان، تصریح کرد: پیش از آنکه انسان دیندار شود، باید زمینه اخلاقی و عقلانی لازم را در خود ایجاد کند؛ زیرا بدون شکلگیری این بستر، فهم و پذیرش درست دین دشوار خواهد بود.
معاون فرهنگی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی با اشاره به دیدگاه شهید مطهری در این زمینه، ادامه داد: اگر معارف دینی در یک بستر نامناسب قرار گیرد، به جای آنکه ثمرات مطلوب خود را نشان دهد، ممکن است نتایج نامناسبی ایجاد کند.
جوادی با استفاده از تمثیل باغ و باران گفت: همانگونه که باران در باغ، گل و لاله میرویاند و در شورهزار ممکن است نتیجه دیگری داشته باشد، معارف و وحی نیز برای اثرگذاری به زمینه مناسب انسانی نیاز دارند؛ زمینهای که در آن اخلاق، خردورزی و پذیرندگی وجود داشته باشد.
وی با اشاره به مفهوم تقوای عقلی در اندیشه علامه طباطبایی، بیان کرد: این تقوای عقلی و زمینه خردورزی چگونه شکل میگیرد؟ یکی از راههای مهم آن کتاب و دانش است. انسان برای رسیدن به فهم درست و ایجاد بستر مناسب برای پذیرش حقیقت، نیازمند مطالعه و آگاهی است.
کتاب، پایه مهم تحقق فرهنگ دینی و معارف رضوی است
جوادی با اشاره به روایت امام رضا(ع) درباره توجه به محاسن کلام، اظهار داشت: در روایت آمده است که مردم با شنیدن و شناخت محاسن کلام، از آن پیروی میکنند. محاسن در اینجا فقط به زیبایی ادبی و لفظی محدود نمیشود، بلکه میتواند به معنا، حکمت، فلسفه و نکات عمیق سخن نیز اشاره داشته باشد.
وی افزود: اگر مخاطب مفهوم سخن و حکمت موجود در آن را درک کند، زمینه پذیرش و پیروی از آن فراهم میشود و ادبیات، بیان و زیبایی سخن نیز در این مسیر نقش مهمی دارد.
معاون فرهنگی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی با تأکید بر نقش آستان قدس رضوی در ترویج فرهنگ کتاب و دانش گفت: اگر قرار است این مضمون در فرهنگ رضوی تحقق پیدا کند، باید علم و دانش را توسعه دهیم و علم نیز با کتاب، مطالعه و مراکز نشر و عرضه دانش ارتباط مستقیم دارد.
جوادی با اشاره به سخنان استاد مهدویراد درباره نسبت دین و کتاب، اظهار داشت: کتاب در فرهنگ دینی یک امر تشریفاتی نیست؛ اگر کتاب و مطالعه از این عرصه حذف شود، فرهنگ دینی نیز آسیب میبیند.
وی ادامه داد: حتی در قرآن کریم نیز در مواردی از گمراهی سخن گفته شده است، اما این به معنای آن نیست که قرآن عامل گمراهی است؛ بلکه ممکن است یک حقیقت والا در بستری نامناسب قرار گیرد و از آن برداشتهای نادرست، نفرت، کینه و تعصب شکل بگیرد.
فرهنگ کتاب و مطالعه باید بیش از گذشته توسعه یابد
معاون فرهنگی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی با اشاره به علاقه رهبر معظم انقلاب به کتاب و مطالعه، اظهار داشت: در چند نوبت که رهبر معظم انقلاب از نمایشگاه کتاب بازدید کردند و مسئولیت نمایشگاه نیز بر عهده بنده بود، شاهد اهتمام جدی ایشان به کتاب و مطالعه بودیم.
جوادی افزود: بازدیدهای ایشان گاهی ساعتها طول میکشید و در جریان این بازدیدها، نسبت به کتابهای مختلف شناخت دقیقی داشتند و درباره برخی آثار، نام کتاب، سال انتشار و حتی چاپهای مختلف آنها را میدانستند.
وی با اشاره به خاطرهای که از آقای صالحی درباره حضور رهبر معظم انقلاب در یکی از تحصنها و اعتراضهای مربوط به بیمارستان امام رضا(ع) در مشهد نقل شده بود، گفت: بر اساس این خاطره، در میان جمعی از علما که در آن فضا حضور داشتند، تنها ایشان کتابی در دست داشتند و از فرصت برای مطالعه استفاده میکردند که این موضوع نشاندهنده اهتمام ویژه ایشان به کتاب و مطالعه است.
معاون فرهنگی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی ادامه داد: به لطف این نگاه و تأکیدها، وضعیت تولید کتاب در کشور رشد قابل توجهی داشته است؛در سال گذشته بیش از ۱۰۰ هزار عنوان کتاب مجوز انتشار دریافت کردهاند که البته بخشی از این آمار مربوط به چاپهای مجدد است، اما بخش قابل توجهی از آن نیز به چاپ اول اختصاص دارد.
جوادی بیان کرد: اگر حدود ۶۰ هزار عنوان را آثار چاپ اول در نظر بگیریم، یعنی تعداد زیادی نویسنده و اثر جدید وارد عرصه نشر شدهاند و این مسئله با وجود مشکلات موجود در حوزه کتاب، کاغذ و گرانی، امیدبخش است.
وی تأکید کرد: نباید تنها جنبههای منفی وضعیت کتاب و مطالعه را دید؛ نسل جوان فرهیخته کشور همچنان در حال نوشتن و مطالعه است و کتابخوان کم نداریم، اما این جریان باید بیش از گذشته تقویت و گسترده شود و مراکز فرهنگی و نشر از جمله مجموعه آستان قدس رضوی میتوانند در این زمینه نقش مهمی ایفا کنند.
جوادی در ادامه با اشاره به کتاب سیمرغ کوه قاف اظهار داشت: درباره اثر، دو نکته توجه مرا به خود جلب کرد؛ نخست، ترکیب نگاه اسطورهای و روایی ایرانی با مضامین دینی و دوم، تلاش برای ایجاد پیوند میان هویت ایرانی و اسلامی.
جوادی تصریح کرد: این پیوند بسیار ارزشمند است؛ زیرا امروز برخی تلاش میکنند ایران را بدون اسلام معرفی کنند و در مقابل، عدهای نیز اسلام را بدون توجه به ایران و فرهنگ ایرانی روایت میکنند، در حالی که تاریخ و تمدن ایران و اسلام در دورههای مختلف، پیوندهای عمیقی با یکدیگر داشتهاند.
وی با اشاره به اثر شهید مطهری با عنوان خدمات متقابل اسلام و ایران، اظهار داشت: شهید مطهری حدود ۵۰ یا ۶۰ سال پیش به این موضوع توجه کرده بود و نشان داد که میان اسلام و ایران رابطهای عمیق وجود دارد.
معاون فرهنگی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی افزود: هیچکس منکر شکوه ایران باستان و جایگاه تمدنی ایران نیست، اما بخش مهمی از شکوه علمی و فرهنگی ایران در دوره اسلامی شکل گرفته است؛ امروز نیز در جهان، نام ایران با شخصیتهایی مانند ابنسینا شناخته میشود و ابنسینا خود نقل میکند که هرگاه در مسئلهای علمی دچار مشکل میشد، نماز میخواند.
جوادی ادامه داد: این مسئله نشان میدهد که هویت ایرانی و اسلامی را نمیتوان به سادگی از یکدیگر جدا کرد. همچنین وقتی از فردوسی سخن میگوییم، با شاعری مواجه هستیم که اثر و اندیشه او در فرهنگ ایرانی ماندگار شده و در عین حال، مضامین و مفاهیم دینی نیز در آثار او حضور دارد.
وی تأکید کرد: اینکه بتوان روایتی خلق کرد که در آن مضامین اسطورهای و باستانی ایران در کنار مضامین دینی قرار بگیرد، اتفاقی ارزشمند است؛ زیرا چنین روایتی میتواند خردورزی، هویت فرهنگی و داستانپردازی را در کنار یکدیگر قرار دهد.
معاون فرهنگی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی با اشاره به محتوای معرفیشده از کتاب سیمرغ کوه قاف اظهار داشت: این اثر روایتی است که اسطورههای ایرانی را با تاریخ صدر اسلام پیوند میدهد و از دوره پیش از هجرت تا هجرت و فتح مکه، در قالبی داستانی به روایت این پیوند میپردازد.
جوادی ادامه داد: یکی از عناصر مهم این روایت، توجه به داستانها و اسطورههایی است که در فرهنگ ایران از گذشته وجود داشته و در کنار آن، روایت شخصیتهای صدر اسلام و معارف نبوی قرار گرفته است.
وی با اشاره به عنوان سیمرغ کوه قاف افزود: انتخاب چنین عنوانی نیز تأملبرانگیز است؛ چراکه سیمرغ و کوه قاف از عناصر شناختهشده در ادبیات و اسطورههای ایرانی هستند و قرار گرفتن آنها در کنار مضامین اسلامی میتواند ظرفیت مناسبی برای روایت فرهنگی و هویتی ایجاد کند.
کتابفروشیها باید با زبان نسل جدید و ویترین جذاب فعالیت کنند
جوادی با اشاره به ضرورت توجه به شیوه عرضه کتاب، اظهار داشت: امروز نسل جوان، نسل ویترین است؛ یعنی پیش از ورود به یک فروشگاه، به ویترین آن نگاه میکند و براساس نحوه ارائه و جذابیت آثار تصمیم میگیرد که وارد شود یا خیر.
وی افزود: در یکی از تجربههای شخصی، همراه فردی بودم که برای خرید به فروشگاهی مراجعه کرده بود و پیش از ورود، ابتدا به ویترین نگاه میکرد و بعد تصمیم میگرفت وارد کدام فروشگاه شود. این موضوع نشان میدهد که ویترین، عرضه و نحوه معرفی کتاب اهمیت زیادی دارد.
معاون فرهنگی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی تصریح کرد: کتابفروشیها باید به عرضه مناسب و جذاب کتاب توجه داشته باشند؛ زیرا اگر مخاطب در همان مرحله نخست، جذابیت و نظم مناسبی در عرضه آثار نبیند، ممکن است اساساً وارد فروشگاه نشود.
جوادی با اشاره به جامعه ایرانیان خارج از کشور گفت: حدود هشت تا ۱۰ میلیون ایرانی در خارج از کشور زندگی میکنند و بخش قابل توجهی از مهاجران ایرانی از سطح سواد و تحصیلات بالایی برخوردارند.
وی افزود: بسیاری از خانوادههای ایرانی خارج از کشور نیز علاقه دارند فرزندانشان با ایران و فرهنگ ایرانی آشنا باشند و کتاب میتواند یکی از ابزارهای مهم برای تحقق این هدف باشد.
معاون فرهنگی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی ادامه داد: ما هنوز کتابفروشیهای مناسب و گستردهای در خارج از کشور نداریم و در این زمینه باید گامهای جدیتری برداشته شود.
جوادی با اشاره به اقدامات انجامشده در این زمینه، اظهار داشت: خوشبختانه تلاشهایی برای توسعه عرضه کتاب ایرانی در خارج از کشور آغاز شده است، اما این مسیر نیازمند برداشتن گامهای بلندتر و طراحی مدلهای متناسب با شرایط هر منطقه است.
وی تأکید کرد: هر کاری که از مجموعههای فرهنگی و نشر کشور در این زمینه برآید، آماده همکاری و حمایت هستیم.
معاون فرهنگی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی با اشاره به افتتاح پردیس کتاب امامت و همزمانی آن با میلاد امام صادق(ع)، اظهار داشت: افتتاح پردیس کتاب امامت نیز به دلیل ارتباط با میلاد امام صادق(ع) و وجود ظرفیتهای تخصصی در این مجموعه، اتفاقی ارزشمند است و امیدوارم نسبت میان این بخشها با یکدیگر بیش از گذشته تقویت شود.
جوادی افزود: امیدواریم فعالیتهای مربوط به کتاب، نشر، عرضه و ترویج فرهنگ در مشهد به گونهای توسعه پیدا کند که این شهر و بهویژه مجموعههای مرتبط با امام رضا(ع)، جایگاه شایسته خود را در عرصه علم، فرهنگ و فرهیختگی پیدا کنند.
وی با بیان اینکه فرهنگ، زمینه رشد صحیح دینداری را فراهم میکند، تصریح کرد: امیدواریم رحمت خداوند شامل حال همه ما شود و کشور از رهگذر فرهنگ و فرهیختگی، مسیر رشد خود را طی کند؛ چراکه دینداری نیز میتواند در بستر فرهنگ و فرهیختگی به شکل صحیح رشد و توسعه پیدا کند.
انتهای پیام/
نظر شما